FODMAP dieet

FODMAP dieet

FODMAP dieet, FODMAP arm dieet, laag FODMAP dieet, low FODMAP diet

Het FODMAP dieet is ontwikkeld en in de praktijk getoetst door wetenschappers aan de Monash Universiteit in Melbourne. Op de Monash universiteit van Melbourne hebben professor Peter Gibson en Susan Shepherd het FODMAP dieet ontwikkeld. Dr Sue Shepherd is een Advanced Accredited Practising Dietitian en een Advanced Accredited Nutritionist. Ze is gespecialiseerd in de behandeling van voedselintolerantiess. Peter Gibson is hoogleraar en directeur van Gastro-enterologie in The Alfred en Monash University in Australie, en voorheen hoogleraar Geneeskunde en hoofd van de Eastern Health Clinical School. Het FODMAP-beperkte dieet is een voeding waaruit gedurende minimaal 2-6 weken een aantal producten wordt weggelaten. Denk aan sommige groentes, fruitsoorten, tarwe en zuivelproducten.

Onderzoeken

Er is een groeiend aantal wetenschappelijke onderzoeken uit de hele wereld ter ondersteuning van het feit dat het verminderen van FODMAPs in de voeding kan helpen bij verminderen van klachten bij mensen met het prikkelbare darm syndroom (PDS) of andere functionele darmklachten (FGA). Het FODMAP-dieet is geen rage dieet: het dieet wordt ondersteund door wetenschappelijk bewijs en het gebruik ervan neemt internationaal toe. Bijvoorbeeld in een wetenschappelijk onderzoek uitgevoerd in het Verenigd Koninkrijk werd bewezen dat het lage FODMAP dieet heel effectief is in het verlichten van de symptomen (76% van de deelnemers bereikte symptoomcontrole). In het Martini Ziekenhuis in Groningen is onlangs een onderzoek uitgevoerd met 30 patiënten met PDS, die door hun arts waren geselecteerd. De groep moest het dieet 6-8 weken strikt volgen. Daarna werden hoge FODMAP-producten weer opnieuw geïntroduceerd in de voeding. De patiënten kregen begeleiding van de diëtisten uit het ziekenhuis. Van de 30 patiënten had maar liefst 73% minder klachten door het volgen van het dieet. Na de herintroductie bleken er onder andere overgevoeligheden voor lactose, voor polyolen (koolhydraten die bijvoorbeeld in kool, peulvruchten en zoetstoffen voorkomen) en fructanen (koolhydraten in fruit en honing). Twee patiënten zijn voortijdig afgehaakt, omdat ze verstopping kregen door het dieet. De onderzoekers hebben goede hoop dat het FODMAP-dieet een effectieve behandeling voor de meeste mensen met het prikkelbare darmsyndroom, ook al omdat het uit onderzoek in andere landen blijkt. En zo zijn er steeds meer onderzoeken. In het voorjaar 2014 heeft het Martini ziekenhuis een artikel over het dieet gepubliceerd in het Nederlands tijdschrift voor Geneeskunde (NTvG).

Wat zijn Fodmaps

FODMAPs zijn voedingsstoffen (moleculen), die klachten zoals gasvorming en buikpijn kunnen veroorzaken. De voedingsstoffen zijn korte keten koolhydraten en verwante alcoholen: oligosaccharide van fructose (fructanen) en galactose (galactanen), disachariden (lactose), monosacchariden (fructose), en suiker alcoholen (polyolen) zoals sorbitol, mannitol, xylitol en maltitol. Deze voedingsstoffen worden slecht of niet opgenomen in de dunne darm en komen in de dikke darm terecht.
FODMAPs

Spastische darm, pds, darmklachten

FODMAP koolhydraten worden door iedereen slecht opgenomen. Alle FODMAPs die niet geabsorbeerd zijn in de dunne darm, gaan naar de dikke darm. Daar worden de koolhydraten snel gefermenteerd, oftewel omgezet door de darmbacteriën die daar aanwezig zijn. Dit resulteert in productie van stoffen en gassen, waardoor de darm opzwelt. Bij mensen met gevoelige darmen (spastische darm, pds) geeft dit een opgeblazen gevoel en winderigheid. Ook kunnen deze koolhydraten vocht aantrekken in de darm, waardoor de darm opzwelt. Door de druk krijg je een opgeblazen buik en pijn. Voorbeelden van deze koolhydraten zijn lactose (melksuiker), fructose (vruchtensuiker) en koolhydraten uit tarwe, kool en bonen.

FODMAPS in darmen

FODMAP dieet volgen

Als je besluit om het fodmapdieet te gaan volgen is het van groot belang dat het zeker is dat je klachten op PDS berusten en niet op een andere ziekte. Daarom adviseren we je om, voordat je met het dieet begint, met je huisarts te overleggen.

Fodmap dieet bestaat uit 2 fases: eliminatie en herintroductie

Het laag FODMAP dieet bestaat uit 2 delen: het eliminatie dieet vervolgens gevolgd door herintroductie om erachter te komen waardoor de klachten veroorzaakt worden. De richtlijnen adviseren een aantal weken durend dieet om de inname van voedingsmiddelen met hoog FODMAPs flink te verminderen. In het dieet worden in eerste instantie ca 4 weken lang al deze koolhydraten weggelaten uit de voeding. Dat is een behoorlijk streng dieet, dus een diëtist inschakelen voor de begeleiding is geen overbodige luxe. Veel mensen ervaren in deze zogenoemde ‘eliminatieperiode’ al heel veel verlichting van hun klachten. In de weken erna wordt steeds weer een groep koolhydraten toegelaten in de voeding. Bijvoorbeeld fructose (appels,  mango, honing) of lactose (melk, yoghurt). Als de klachten dan terugkomen, is het duidelijk wat de boosdoeners zijn. Dan keer je weer terug naar het basisdieet en probeer je na een paar dagen een ander koolhydraat uit. Uiteindelijk heb je een dieet op maat, zonder de koolhydraten die bij jou klachten geven. Dat dieet kun je blijvend volgen om klachten te voorkomen. Het is per persoon verschillend hoeveel FODMAP inname kan worden getolereerd voordat symptomen worden veroorzaakt. Herintroductie van FODMAPs is een essentieel onderdeel van het proces. Het wordt aanbevolen om het dieet te volgen onder begeleiding van een diëtist, bij voorkeur een specialist in gastro-intestinale voeding.

Begeleiding van de diëtist

Het FODMAPdieet is geen simpel dieet. Het dieet is echter nieuw en nog niet bij alle diëtisten en huisartsen bekend. Het kan daardoor moeilijk zijn om een diëtist te vinden die bekend is met dit dieet.De dietist zal voor de 1e fase (eliminatiefase) adviseren welke voedingsmiddelen die rijk zijn aan FODMAPs vermeden moeten worden. Na deze strenge lage FODMAP restrictie, zullen mensen die het dieet volgen weer naar de diëtist.  De diëtist:
a) beoordeelt hoe goed je reageert op de dieetbeperkingen, en
b) bespreekt jouw individuele tolerantie niveau
c) helpt met voldoende variatie in je voeding
d) helpt om te voorkomen dat je (op lange termijn) geen voedingstekorten krijgt
e) helpt bij het lezen van etiketten en hoe om te gaan met feestjes en uit eten gaan.

Sigrid van der Marel is de enige Nederlandse diëtist die KCL gecertificeerd FODMAP diëtist is. Zie meer over Sigrid via haar site hetdieetadvies.nl

KCL FODMAP certificaat

FODMAP dieet lijsten

Er zijn betrouwbare fodmap dieet lijsten te vinden: de meest betrouwbare lijst is die van de Monash University App. De app is vertaald naar het Nederlands.

Het FODMAP dieet is niet levenslang

Het FODMAP-arme dieet heeft zo geholpen … veel mensen (ook onze cliënten) hebben baat bij het dieet. Maar het is belangrijk om te weten … het low FODMAP dieet is niet een levenslang dieet.  Het is natuurlijk geweldig als je minder darmklachten hebt, en het is geweldig dat je rust in je buik hebt! Het is echter wel heel belangrijk om niet te lang te wachten met de herintroductie fase van het FODMAPdieet om weer FODMAPs in je dieet in te voeren en het is nodig om jouw persoonlijke koolhydraat triggers te identificeren. Gaat de eliminatiefase fantastisch? Heb je nagenoeg geen klachten meer maar gaat het opnieuw introduceren van voedingsmiddelen zonder goed succes, overweeg dan het volgende:

  • Doe je de herintroductie wel op de goede manier? Voeg je inderdaad alleen maar voedingsmiddelen toe die slechts een FODMAP bevatten? Het herintroduceren van een appel heeft in het begin van de herintroductie bijvoorbeeld helemaal geen zin omdat een appel meerder FODMAPs bevat(fructose en sorbitol). Honing of mango bevatten qua FODMAPs alleen fructose en GEEN andere FODMAPs en zijn dus geschikte voedingsmiddelen om de fructose test te doen.
  • Blijf tijdens de herintroductiefase ook vasthouden aan het dieet dat je deed voor de herintroductiefase. Het kan best zijn dat je meer last hebt omdat je uit eten bent geweest en misschien toch meer FODMAPs binnen hebt gekregen dan de bedoeling was, dit kan je resultaten ook beinvloeden. Pak dan je dieet weer helemaal op.
  • Het kan best zijn dat je last hebt door andere oorzaken of foutjes in je dieet. Het is daarom het beste om advies en begeleiding te krijgen van je diëtist die ervaring heeft met het FODMAP dieet.
  • Als je alle FODMAPs hebt geherintroduceerd, je wordt begeleid door een ervaren dietist, en je hebt nog steeds klachten, dan zou het kunnen zijn dat er meerdere problemen kunnen zijn. Denk bijvoorbeeld eens aan andere oorzaken zoals een dunne darm bacteriële overgroei, histamine intolerantie of gluten gevoeligheid.
  • Test tijdens de herintroductie ook alle typen FODMAPs voorzichtig. Begin op de eerste dag echt met een klein beetje anders is de kans groot dat je direct veel klachten krijgt. En verdubbel op dag 2 de hoeveelheid van dag 1. Op de 3e dag kan je (zonder klachten) de FODMAP die je test bij elke maaltijd toevoegen.

Het is bewezen dat het FODMAP dieet de hoeveelheid gunstige darmbacteriën zoals bifidobacterien {Onderzoek zie hier} verminderen. Het is bekend dat onze darmbacteriën een belangrijke rol spelen bij gezondheid en ziekte weten de wetenschappers nog niet wat de gevolgen op lange termijn zijn bij het lang volgen van het FODMAP dieet. Dus .. vergeet niet om alle FODMAPs uit te testen en zoveel mogelijk FODMAPs (met name fructanen en galactanen) weer in te voeren in je dieet. Leer je eigen grens per fodmap groep kennen! Weest niet bang om voedingsmiddelen te herintroduceren, nu of over een tijdje. Je tolerantie voor voedingsmiddelen verandert ook omdat je darmflora ook verandert en in balans zal komen. Doe het dieet dus goed en krijg hulp van een deskundige diëtiste. En … luister naar je lichaam!

ps: En als je al een tijdje fodmap vrij of fodmap arm eet is het aan te raden een breed spectrum probiotica voor minimaal 1 maand te nemen om je darmflora weer in balans te brengen

met dank aan Kate Scarlata.

6 dingen die je moet weten over FODMAPs

  1. FODMAPs zijn geen ingrediënten, allergenen of eiwitten, het zijn een groep van koolhydraten. FODMAPs zijn te vinden in een breed scala van levensmiddelen , van appels tot melk en van honing tot bruine bonen . Deze koolhydraten worden slecht geabsorbeerd in de darm en kan bij sommige mensen maagklachten en andere gastro-intestinale symptomen veroorzaken.
  2. Als je aanhoudende gastro-intestinale klachten hebt, zou het FODMAP-dieet kunnen helpen. Het dieet moet nauwlettend worden gevolgd waarbij specifieke voedingsmiddelen en ingrediënten moeten worden vermeden in het begin. Het lage FODMAP dieet bevat nog heerlijk gezond voedsel met inbegrip van fruit zoals bananen, aardbeien, kiwi’s, groenten zoals aardappel, courgette, paprika, pompoen, rijst ,quinoa, noten en zaden, vlees, eieren en nog veel meer.
  3. De gluten bevattende granen tarwe, gerst en rogge zijn hoog in FODMAPs. Tarwe, gerst en roggeproducten staan allemaal op de lijst van voeding hoog in FODMAPs. Het dieet zou dus geschikt kunnen zijn voor mensen met coeliakie. Echter glutenvrije voedingsmiddelen kunnen nog steeds veel FODMAPs bevatten. Voor een aantal patiënten met coeliakie die problemen blijven houden met de spijsvertering, zelfs met een glutenvrij dieet, kan fructose malabsorptie de boosdoener zijn. Sommige mensen lijken gevoelig voor gluten te zijn (bekend als glutensensitiviteit). Uit onderzoek is gebleken dat sommige van deze mensen beter reageren op een laag FODMAP dieet dan een glutenvrij dieet. Sommige onderzoekers zijn zelfs begonnen te onderzoeken of een deel van de glutengevoelige populatie eigenlijk niet gevoelig zijnn voor gluten, maar voor andere voedingsmiddelen die veel FODMAPs bevatten.
  4. FODMAPs zijn niet slecht, ze zijn gewoon niet goed voor iedereen. Net als met gluten reageren sommige mensen sterk op voedingsmiddelen die hoog zijn in FODMAPs.  Anderen hebben hebben helemaal geen last van FODMAPs.
  5. Het lage FODMAP dieet is geen wondermiddel. Elk lichaam is anders. Sommige mensen zullen een ongelooflijke verbetering van de gezondheid te zien door het verminderen van hun FODMAPs inname.
  6. Als je een laag FODMAP dieet overweegt, overleg dan eerst met je arts of diëtist. Deskundige begeleiding en ondersteuning is essentieel om succes te kunnen krijgen bij het volgen van het FODMAP dieet, omdat het lastig is welke voedingsmiddelen je kan eten en welke je moet vermijden. Het is ook belangrijk om informatie van de juiste bron te krijgen. De diëtist die ervaring heeft met het laag FODMAP dieet kan u helpen dat u niet onnodig bepaalde voedingsmiddelen vermijdt en de dietist kan u helpen bij het een gevarieerd en voedzaam laag FODMAP dieet.

FODMAPs in de voeding en overzicht fodmaps

Polyolen

De volgende voedingsmiddelen zijn hoog in sorbitol (E420):

    • abrikoos (bij 2 abrikozen zijn er ook wat fructanen aanwezig) en gedroogde abrikozen
    • appels (bevatten ook fructose) en gedroogde appels
    • avocado (vanaf 1/4 of 40 g een matige hoeveelheid)
    • bramen
    • broccoli (bij 90 gram of meer, bevat dan ook veel fructanen en galactanen)
    • chutney (bij 3el of 75 g)
    • kersen (bij 6 stuk een matige hoeveelheid, kersen zijn ook hoog in fructose)
    • kokos, geraspt (bij 37 g een matige hoeveelheid)
    • kokoswater (bij 250 ml, bevat dan ook wat fructanen)
    • lychees (bij 5 stuks een matige hoeveelheid)
    • mais (bij 1 stuks of 85 g, bevat dan ook een matige hoeveelheid galactanen)
    • nectarine (bevat ook veel fructanen)
    • peer (bevat ook veel fructose)
    • perzik
    • pruimen (bevatten ook  veel fructanen)

Lactose

Lactose, melksuiker, is een dubbele suiker en ook een fodmap en zit in zuivel van koe, geit en schaap. De meeste mensen die last hebben van producten met lactose hebben te weinig lactase enym, het enzym dat lactose in de dunne darm splits. We spreken dan van lactose-intolerantie. Het FODMAPdieet gaat uit van dat de meeste mensen die te weinig lactase enzym hebben, maximaal 3-4 gram lactose per portie kunnen nuttigen zonder klachten.

, , , , , , ,

No comments yet.

Geef een reactie