Inloggen

Lactose

Lactose

Lactose, ook wel melksuiker genoemd, brengt nogal wat vragen op binnen het FODMAP dieet. What’s the deal? Welke producten gemaakt van melk/zuivel mag je wel en welke producten kan je beter laten staan tijdens het FODMAP dieet? En waarom?

Lactose en lactase

De D in FODMAP staat voor disachariden, in dit geval voor Lactose. Lactose is een disacharide, een vorm van suiker, bestaande uit twee componenten; één glucose en één galactose molecuul. Als baby maak je het enzym lactase aan om de lactose in de moedermelk te kunnen verteren. Wanneer een baby geen borst of flesvoeding (en vroeger dus helemaal geen melk) meer krijgt stopt de aanmaak van dit enzym automatisch. Wanneer je echter gewoon melk blijft drinken na de babytijd, kan je lichaam het enzym lactase blijven aanmaken. Maar dit hoeft niet altijd zo te zijn! Daarom kan je op latere leeftijd goed last krijgen van het consumeren van (bepaalde) melkproducten.

Veel mensen kunnen na de babytijd lactose minder goed verteren omdat de aanmaak van het lactase enzym niet goed meer verloopt. In dit geval is er sprake van een lactose-intolerantie. Er lopen daarom meer mensen, soms ongemerkt, met een (lichte) lactose-intolerantie rond dan er bekend is. Wist je bijvoorbeeld dat je in Azië bijna geen melkproducten kan kopen? Omdat de cultuur daar zo is dat er geen melkproducten worden geconsumeerd na de borstvoeding heeft de meerderheid van de mensen in Azië een lactose-intolerantie. Wij zijn dus eigenlijk een beetje ‘raar’ bezig… melk van een ander dier drinken als je volwassen bent? Maar ja, zonder melk bijvoorbeeld geen kaas, en dat is toch wel erg lekker.

Melkeiwit vs. Melksuiker

Waar vaak verwarring over is: mag je wel melkeiwit en geen melksuiker? Dat klopt. Het FODMAP dieet houdt rekening met bepaalde suikers in de voeding, niet met bepaalde soorten eiwit of vet. Melkeiwit (caseïne), melkeiwit isolaat, wei-eiwit, melkzuur; allemaal zijn ze geschikt tijdens het FODMAP dieet omdat het een andere component / de eiwitcomponent betreft, niet de suikercomponent. Natuurlijk blijft het feit dat overal waar ‘te’ voor staat niet goed is voor de darmen. Te veel alcohol, te veel koffie en dus ook te veel vet of eiwit. Eet tijdens het FODMAP dieet producten altijd met mate en probeer niet te veel te eten in één keer.

Lactose-intolerantie of Melkallergie?

Daarbij is een lactose-intolerantie iets anders dan een koemelkallergie. Bij een allergie wordt het afweersysteem in werking gezet; bij het zien van een bepaald eiwit kan er een hele heftige lichamelijke reactie optreden. In enkele gevallen zelfs tot een levensbedreigende situatie. Een intolerantie is vervelend, je kan hier last van ondervinden, maar het zal niet tot een levensbedreigende situatie leiden omdat het afweersysteem er geen rol in speelt. Daarom hoef je geen rekening te houden met ‘sporen van melk’, melkzuur of melkeiwit tijdens het FODMAP dieet. Lactose-intolerantie staat los van het immuunsysteem en is daardoor iets totaal anders dan een koemelkallergie.

Wat is lactose-intolerantie nu precies?

Bij mensen die niet in staat zijn de lactose uit zuivelproducten in hun voeding te verteren, kunnen vervelende en vaak ernstige klachten optreden. Er zijn echter ook mensen die zo weinig zuivel consumeren dat ze vaak nergens last van hebben en niet eens weten dat ze lactose-intolerant zijn. De verteringsproblemen van een lactose-intolerantie kunnen ontstaan door afname van de lactaseproductie als gevolg van genetische verschillen en veroudering of door beschadiging van de cellen die de dunne darm bekleden. De meeste lactose-intolerante mensen hebben lage lactase niveaus (ze produceren nog wel een beetje lactase) en komen hier pas achter als ze bijvoorbeeld het FODMAP-dieet hebben gevolgd. Ervaring en onderzoek laten zien dat het verminderen van alleen maar lactosebevattende producten vaak niet voldoende is om de darmklachten flink te verminderen bij mensen met PDS en daarom is het FODMAP-dieet bij veel mensen effectief.

Hoe vaak komt het voor

In Europa is tot wel 40% van de bevolking lactose-intolerant. De prevalentie van lactose-intolerantie vertoont wereldwijd grote verschillen: sommige bevolkingsgroepen, met name die welke van oudsher geen zuivel consumeren, zijn gevoeliger, zoals in Zuidoost-Azië en delen van Afrika. De prevalentie is vooral hoog bij mensen van Chinese en Japanse afkomst, van wie vermoedelijk 90% in meer of mindere mate lactose-intolerant is.

Klachten bij lactose-intolerantie

Bij gebrek of een tekort aan lactase komt de niet geabsorbeerde lactose in de dikke darm terecht, waar de suiker in contact komt met de darmbacteriën. Deze bacteriën zetten de lactose om (fermenteren) waardoor waterstofgas, methaangas en kleine organische moleculen ontstaan. Deze moleculen kunnen een aantal klachten veroorzaken zoals buikpijn, winderigheid, een opgeblazen gevoel en diarree. Daarnaast is lactose ook osmotisch actief met als gevolg extra water in de darmen en daardoor soms diarree en pijn. Iedereen heeft zijn eigen drempel wat betreft de hoeveelheid lactose die ze kunnen verdragen. Bij sommigen is die laag, ongeveer zo veel als een de hoeveelheid van een Danoontje, terwijl anderen zonder probleem wel een halve liter melk per dag kunnen drinken. Gewoonlijk treden bij lactose-intolerantie een paar uur na consumptie van melk of lactosehoudende zuivelproducten buikklachten .

Buikklachten
Opgeblazen gevoel
Winderigheid
Buikpijn
Diarree
Constipatie
Misselijkheid

Onderzoek wijst erop dat lactose-intolerantie behalve buikklachten ook andere symptomen kan veroorzaken. Er is gesteld dat de andere klachten worden veroorzaakt doordat bacteriële ‘toxinen’ worden opgenomen in het bloed. Via het bloed bereiken deze de hersenen; waar ze hoofdpijn veroorzaken, het hart; waar ze hartkloppingen veroorzaken, de spieren en gewrichten; wat tot pijn leidt, en het immuunsysteem; waardoor allergieën verergeren en weer andere klachten ontstaan.

Mogelijke andere klachten
Hoofdpijn
Concentratieproblemen
Vermoeidheid
Spier- en gewrichtspijn, eczeem
Jeuk
Rinitis
Hartkloppingen
Mondzweren

 

Diagnose

Voor het diagnosticeren van lactose-intolerantie bestaan een aantal tests. De test die het meest wordt toegepast en de meest betrouwbare uitslag geeft is de waterstofademtest. De makkelijkste test (thuis) is de eliminatie-provocatie-test.

  1. Eliminatie-provocatie-test: Als lactose-intolerantie wordt vermoed, kan een provocatietest worden aanbevolen. Bij die test wordt gedurende twee weken een lactosevrij dieet gevolgd, waarna weer zuivelproducten worden geïntroduceerd. Terugkerende symptomen kunnen de diagnose bevestigen, maar in sommige gevallen geeft deze methode nog steeds geen uitsluitsel. Het voordeel van deze test is dat mensen hun eigen gevoeligheidsdrempel voor lactose kunnen bepalen. Meestal wordt deze test begeleid door de diëtist (deze test is tevens onderdeel van de eliminatiefase van het FODMAP-dieet).
  2. Lactosetolerantietest (LTT): Bij de lactose-intolerantietest wordt na orale toediening van lactose het glucosegehalte in het bloed gemeten. De uitslag kan echter worden beïnvloed door de insulinerespons van het individu, waardoor bij mensen met diabetes fout-negatieve resultaten optreden. Ook kan de uitslag worden beïnvloed door darmmotiliteit. Er moet op worden gewezen dat deze test onaangenaam kan zijn.
  3. Waterstofademtest: dit is een test die het meest wordt toegepast. Hierbij wordt na een orale dosis lactose de waterstofconcentratie in de uitgeademde lucht gemeten. Toename van de waterstof is een maatstaf van de fermentatie van lactose door de bacteriën in de dikke darm. Hoewel dit de meest betrouwbare test is, kunnen bij circa 10 – 20% van de wereldbevolking fout-negatieve resultaten optreden omdat door de bacteriële samenstelling bij die groep geen waterstof kan worden geproduceerd. Verder kan het gebruik van antibiotica de darmflora veranderen, wat tot fout-negatieve resultaten leidt.

 

Er zijn nog enkele andere methoden om een lactose-intolerantie vast te stellen, deze worden echter veel minder gebruikt dan bovenstaande methoden.

Behandeling en dieetadvies

Heb je (vage) darmklachten dan kan je de hoeveelheid lactose in je voeding verminderen om te kijken of je klachten verbeteren. Daarna is het handig om je eigen lactosedrempel te bepalen. Dit is de hoeveelheid lactose die zonder klachten wordt verdragen. De lactosedrempel is namelijk voor iedereen verschillend. Dit kan je doen door:

  1. Lactose volledig weg te laten uit je voeding zodat je een lactosevrij dieet hebt. Geleidelijk kan je kleine hoeveelheden herintroduceren om je tolerantieniveau te bepalen.
  2. Eerst een lactosebeperkt dieet te volgen. Een lactosebeperkt dieet gaat ervan uit dat iemand een portie van maximaal 1 – 4 gram lactose over het algemeen goed kan verdragen. Zo’n dieet is bijvoorbeeld het FODMAP-dieet.

Lactosevrij dieet

Wil je alle lactose vermijden, dan adviseren wij je ons dieetadvies bij lactose-intolerantie te volgen.\

Lactose beperkt dieet (zoals in het FODMAP dieet)

De meeste mensen met een lactosemalabsorptie doen het prima bij een lactose beperkt dieet waar per portie niet meer dan 1 gram lactose aanwezig is. Dit gaat het beste als:

− de zuivel wordt verspreid over twee of drie porties per dag;

− de zuivel in combinatie met een maaltijd wordt gebruikt;

− de zuivel koud wordt gedronken. Koud voedsel en koude dranken vertragen de maagontlediging waardoor de lactose geleidelijk in de darmen terecht komt.

*Zure melkproducten zoals yoghurt, kwark en karnemelk worden over het algemeen beter verdragen dan (zoete) melk

 

Lactosevrije producten

Voedingsmiddelen die nagenoeg lactosevrij zijn geven dus geen problemen als het om lactose, en niet het melkeiwit, gaat. Soja-alternatieven voor zuivelproducten (dranken, desserts, plantaardige alternatieven voor yoghurt, plantaardige alternatieven voor room) bevatten van nature geen lactose. Deze met calcium en vitaminen verrijkte sojaproducten zijn dan ook ideale alternatieven voor zuivel in de voeding. Let op dat deze producten nog wel een kleine hoeveelheid andere FODMAPs kan bevatten dus lees altijd de ingrediëntenlijst. Daarnaast zijn er nog andere lactosevrije plantaardige dranken zoals amandeldrank, havermelk, hazelnootdrank, kokosdrink en rijstdrank. En natuurlijk is er lactosevrije melk (huismerk, Arla, Campina, Lidl, Minus L), lactosevrije yoghurt en lactosevrije roomkaas van diverse merken.

lactosevrij

 

Kaas

Kaas is een punt van aandacht. Zoals je bij gangbare melk, yoghurt en boter kan zeggen ‘geschikt’ of ‘ongeschikt’ is dat bij kaas een heel ander geval. Bij kaas ligt het geheel aan de productiewijze van de kaas of deze kaassoort geschikt is tijdens het FODMAP dieet. Het volledig uitsluiten van lactose in kaas kun je nooit volledig garanderen. Er kunnen nog sporen aanwezig zijn.

  • Harde kazen
    • Door het productieproces van harde kaas bevatten harde kazen meestal bijna geen tot geen lactose. Kijk maar eens op de voedingswaardetabel van een gangbare Goudse kaas; meestal nul gram koolhydraten / suikers en dus ook geen lactose. Bij de productie van harde kaas wordt er zuursel en stremsel toegevoegd. Dit zorgt ervoor dat de vaste stoffen (eiwit en vet) in de melk samenklonteren. Deze geklonterde massa (wrongel) wordt vervolgens gescheiden van de lactoserijke vloeistof (wei). Van de lactosearme/lactosevrije wrongel wordt vervolgens kaas gemaakt. Bij alle Hollandse harde kazen (Goudse, Edammer, boerenkazen, geitenkaas, Kees Kaas, schapenkaas) is sprake van een zodanig productieproces dat de lactose tijdens het proces wordt uitgewassen / verzuurd. Wat er na de bereiding van de kaas nog overblijft is zeer weinig lactose en verdwijnt binnen 24 uur na de productie. Jonge en Jong Belegen kazen kunnen nog enige sporen van lactose bevatten. Belegen t.m. oude kazen zijn zeker lactosevrij. Voor harde buitenlandse kazen (Cheddar, Emmenthaler, Gruyère, Cantal, Parmesan etc.) geldt in dit geval hetzelfde.
  • Zachte kazen
    • Zachte kazen zijn veelal gemaakt met een deel van de vloeibare, lactoserijke wei of de vet, eiwit en suikercomponenten worden niet zo duidelijk gescheiden als bij de productie van harde kazen. Denk aan mascarpone en roomkaas. Aan sommige zachte kazen wordt ook melkpoeder toegevoegd zoals in smeerkaas. Daarom zijn deze kazen vaak niet of beperkt geschikt tijdens het FODMAP dieet. Mozzarella bijvoorbeeld bevat bijna 5 gram lactose per 100 gram en is daarom NIET geschikt tijdens het FODMAP-dieet.
  • Gerijpte kazen 
    • Sommige zachte of halfharde kazen (Roquefort, Feta, St. Albray, Brie, Camembert, zachte geitenkaas) zijn toch geschikt tijdens het FODMAP dieet, zoals brie en camembert. De lactoserijke wei wordt bij brie niet direct verwijderd. De wrongel wordt regelmatig omgeschept zodat de wei er goed uit kan lopen. Hierdoor ‘lekt’ de lactosevrije wei uit de kaas en is de kaas uiteindelijk niet geheel lactosevrij, maar wel lactosearm. Het aantal grammen lactose van deze kazen is erg laag (0-1,5 gram per 100 gram). Je kan het beste zelf uittesten hoe gevoelig je bent voor deze kazen. In onze FODMAP-dieet checklijsten staan wel kazen wel en niet geschikt zijn tijdens de eliminatiefase van het FODMAP-dieet.

Boter

Boter bestaat voor ca. 82% uit melkvet. Melkvet is echter geen probleem in het FODMAP dieet. De overige 18% bestaat uit water en een heel klein beetje melkeiwit en melksuiker. In 100 gram roomboter zit ca. 0,2 gram lactose; ver onder de FODMAP limiet. Roomboter is daarom geschikt in het FODMAP dieet. Wil je boter zonder lactose dan is Alpro Soja Minarine of geklaarde boter (Ghee) een alternatief.

Overige lactosevrije producten:

Er zijn veel producten die van nature geen lactose bevatten en dus (eventueel rekening houdende met andere FODMAP overgevoeligheden) gewoon kunnen worden gegeten. Deze lijst bevat producten zonder lactose, niet per definitie producten zonder andere FODMAPs! Denk aan:

  • groenten en fruit: Verse groente, groente in blik of pot (geen à la crème), diepvriesgroente (geen á la crème), tomatenpuree, groentesap, vers fruit, fruit uit blik, pot of diepvries, puur vruchtensap.
  • aardappelen, rijst en pasta: gekookte aardappelen, aardappelpuree gemaakt met lactosevrij melk, frites, gebakken aardappelen (gebakken in lactosevrije boter, margarine of in olie), witte rijst, risottorijst, zilvervliesrijst, volkorenrijst, couscous, quinoa, gierst, tarwe, haver, spelt, bulgur
  • brood en graanproducten: brood dat met water bereid is (het meeste volkoren brood, bruine brood, ciabatta, focaccia, stokbrood), harde broodjes (met water bereid), knäckebröd, droge havermout, droge gerst, droge boekweit
  •  vlees, vis en vleesvervangers: alle soorten rundvlees, varkensvlees, kalfsvlees, lamsvlees en kip zonder saus of paneermiddel, vers en uit de diepvries, pure vleeswaren zoals ham, rookvlees, fricandeau, alle soorten vis, schaal- en schelpdieren zonder saus of paneermiddel, vers, diepvries en uit blik, eieren, tahoe, tempé
  • olie en vet: plantaardige olie
  • dranken: zwarte koffie, thee zonder melk, vruchtensap, groentesap, frisdrank (behalve frsidrank op weibasis), limonadesiroop, wijn, bier, gedestilleerde drank (met uitzondering van creamlikeur), water
  • soepen en sauzen: bouillon, heldere soep, gebonden soep zonder melk of room of gemaakt met lactosevrije zuivel, tomatensaus, mayonaise, fritessaus, mosterd, salsa, ketchup
  • diverse andere producten: Popcorn, chips naturel, tortillachips (zonder kaas), noten, studentenhaver, azijn, zout, peper, kruiden, specerijen, gist, suiker, honing, jam, appelstroop, pindakaas, notenpasta, pure chocolade, pure chocolade hagelslag, zuurtjes, winegums, drop

Via de site van de AH kan je HIER een lijst downloaden met producten die lactosevrij zijn.

Via de site van JUMBO kan je HIER een lijst downloaden met producten die lactosevrij zijn.

Producten met een matige hoeveelheid lactose

Voedingsmiddelen met een matige hoeveelheid lactose (minder dan 1 – 4 gram lactose per 100 ml/gram) geven vaak in kleine hoeveelheden, ongeveer 2 tot 4 el, geen problemen. Denk aan zachte kazen zoals hüttenkäse, mascarpone, mozzarella, ricotta, schapenkaas, Griekse yoghurt, kwark, room, crème fraiche en zure room. Maar ook: kleine beetjes (koffie)melk, een biscuitje, een plakje cake, 1-2 bolletjes roomijs. Houdt rekening met het feit dat deze producten evengoed lactose bevatten en bij sommige mensen die gevoeliger zijn voor lactose toch problemen kunnen opleveren.

Lactosebevattende zuivelproducten:

De volgende voedingsmiddelen bevatten meer dan 4 gram lactose per portie en dienen dus vermeden te worden tijdens de eliminatiefase: cheesecake, custard pudding, geitenmelk, karnemelk, koemelk, melkchocolade, melkpoeder, roomijs, smeerkaas, weipoeder, yoghurt.

Daarnaast ook chocolademelk, crème fraîche, fruitzuiveldranken (Rivella, Fristi, Taksi), gecondenseerd melk, geitenmelk, hüttenkäse, ijs, karnemelk, mascarpone, mozzarella, melk, melkdrank, melkpoeder, milkshake, cottage cheese, ricotta, roomijs, roomkaas, slagroom, paardenmelk, pudding, schapenmelk, smeerkaas, yoghurt, yoghurtdrank, zure room, verse kaas, vla, zachte kaas.

Ingrediënten

Let ook op de ingrediënten zoals lactose, melk, melkpoeder, melksuiker, wei, weipoeder, wrongel

Samengevat

Geschikt tijdens het FODMAP dieet (want per portie minder dan 4 gram lactose)

– lactosevrije melk, room, roomkaas, yoghurt en andere lactosevrije zuivel

– zachte gerijpte kazen; brie, camembert, feta, gorgonzola, mascarpone, MonChou, Roquefort, schapenkaas, zachte geitenkaas

– harde kazen; bijvoorbeeld Cheddar, Edam, Emmentaler, Gouda, Gruyère, Kees (plantaardig), Parmezaan, Pecorino, Zwitserse strooikaas

– plantaardige melkvervangers (check ingrediënten); amandelmelk, kokosmelk (max. 125 ml), haverdrank (max. 60 ml), hazelnotendrank, rijstmelk (kijk of je hier goed tegen kan of probeer een ander merk bij klachten), sojamelk gemaakt van soja-eiwit (nog niet veel in Nederland te vinden)

Met mate geschikt tijdens het FODMAP dieet (want per portie ca. 4 gram lactose)

– Griekse yoghurt (110 g)

– hüttenkäse (niet meer dan 100 g)

– onbereide slagroom (niet meer dan 100 ml)

–  Boursin, smeerkaas, zuivelspread, zure room (niet meer dan 80 g)

–  Creme fraiche, kookroom, mozzarella (niet meer dan 60 g)

– Haloumi kaas (niet meer dan 50 g)

– ricotta (niet meer dan 40 g)

– plantaardige producten; amandelmelk, hazelnotendrank (600 ml)

NIET geschikt tijdens het FODMAP dieet (want per portie meer dan 4 gram lactose):

– Melk, kwark en yoghurt (koe, geit, schaap, paard)

– Andere ‘normale’ zuivelproducten; chocolademelk, crème fraîche, fruitzuiveldranken (Rivella, Taksi), gecondenseerde melk, karnemelk, kefir, melkpoeder, mousse, pap, pudding, (slag)room, roomijs, vla, yoghurtdrink, zure room

– koffiecreamer, melkpoeder, spuitslagroom

Lactase suppletie

Disolact lactase 3000 FCC (met caps)Een andere oplossing is het nemen van een lactase pil voor dat je een maaltijd eet waar lactose in zit. Deze pillen zijn online of bij de betere gezondheidswinkel of in de apotheek te koop of in onze webshop. De pillen zijn een uitkomst als je bij anderen of in een restaurant gaat eten. Of als je gewoon een keer ontzettend zin hebt in een bak met roomijs. Niet elke dag doen voor je gezondheid uiteraard, maar iedereen heeft wel eens een feestje!

 

 

bronnen: 
Monash University Low Fodmap app
Nevo Tabel

12 Responses to Lactose

  1. j 11 januari 2016 at 12:36 #

    Hallo, ik wilde de lijst met lactose vrije producten aanklikken bij klik hier. Alleen als je daar op klikt zegt hij pagina niet gevonden. Hoe kan dat? Hoe kan ik hem dan wel zien ;)??

    • Foodie Sigrid
      Foodie Sigrid 11 januari 2016 at 20:28 #

      Beste J,
      Je hebt helemaal gelijk! De links waren verouderd. Bij deze zijn ze geupdate. Bedankt dat je het doorgegeven hebt!

  2. Vera 7 maart 2016 at 11:50 #

    Dus wei-eiwit is toegestaan, maar weipoeder niet (staat op de rode lijst van Lactosebevattende zuivelproducten). Wat is het verschil tussen deze twee…? (op google krijg ik bij zoekterm weipoeder als resultaat webwinkels met wei eiwit poeder….)

    • Mirte en Sigrid 7 maart 2016 at 21:05 #

      We – eiwit is echt alleen de eiwit component. Wei poeder, wat vaak wordt gebruikt als eiwit preparaat, bestaat meestal ook voornamelijk uit eiwit, maar hier kan ook nog lactose in/bij zitten en daarom niet geschikt tijdens fodmap. Je weet namelijk niet altijd hoeveel. Alleen als er bij de voedingswaarde van een wei eiwit preparaat/poeder staat dat er geen suikers inzitten (of minder dan 3 a 4 gram per 100 gram), dan mag je er van uitgaan dat het fodmap (beperkt) geschikt is!

  3. Hilde van Caspel 7 april 2017 at 17:35 #

    Bedankt voor dit heldere overzicht!

    • Foodie Sigrid
      Foodie Sigrid 7 april 2017 at 20:48 #

      Graag gedaan!

  4. mathilde 6 augustus 2017 at 09:22 #

    bedankt voor deze uitleg, lezen is prettiger dan horen via een filmpje

    • Foodie Sigrid
      Foodie Sigrid 9 oktober 2017 at 16:47 #

      Beste Mathilde, jij krijgt van mij het ebook ‘Buik blij, jij blij!’ omdat je hele leuke suggesties hebt!

  5. Sandra 17 augustus 2017 at 13:10 #

    Een vraagje. Ik zag op de lijst bij de site fodmapdieet dat geitenkaas niet mag. Hier zie ik staan van wel?
    Je hebt zachte geitenkaas en harde geitenkaas. Mag het nu wel tijdens de eerste 6 weken of juist niet?

    • Foodie Mirte
      Foodie Mirte 17 augustus 2017 at 15:45 #

      Hoi Sandra,
      De lijsten van fodmapdieet zouden verouderd kunnen zijn. Geitenmelk producten worden vaak beter verteerd dan koemelk producten, maar het bevat ook gewoon lactose. Geitenkaas mag daarmee, net als koemelkse-kaas tot een hoeveelheid van 4 gram lactose per portie. Dit betekent dat je een beetje zachte geitenkaas kunt eten (even de verpakking checken: als er geen toevoegingen in de kaas zitten, dan is de hoeveelheid suiker bij de voedingswaarde ook de hoeveelheid lactose die erin zit per 100 gram). Harde geitenkaas bevat vrijwel altijd nagenoeg geen lactose en is daarom gewoon toegestaan tijdens het FODMAP-arme dieet.

  6. Ria 19 april 2018 at 18:02 #

    Hallo!
    Ik zie dat Minus L is doorgehaald als lactose vrije melk. Waarom is dat?

    • Foodie Sigrid
      Foodie Sigrid 23 april 2018 at 22:52 #

      Beste Ria,
      Minus-L was gelinkt naar hun website met de ingredienten van Minus-L. Helaas is die website er niet meer, de link is inmiddels weggehaald dus de Minuw-L staat niet meer doorgehaald.

Geef een reactie

Pin It on Pinterest