Inloggen

Registreren

Je persoonlijke gegevens worden gebruikt om je ervaring op deze site te ondersteunen, om toegang tot je account te beheren en voor andere doeleinden zoals omschreven in onze privacybeleid.

Fructose

Fructose in voeding, intolerantie en depressiefruitsuiker ananas

Fruitsuiker

Fructose of vruchtensuiker/fruitsuiker is een monosacharide oftewel een enkelvoudige suikermolecuul. Een molecuul is een klein gedeelte van een stof met dezelfde eigenschappen.

Fructose is de enige monosacharide welke problemen kan geven als een FODMAP. Deze FODMAP komt van nature vooral voor in (zoete) vruchten. Vroeger aten we veel minder fructose dan nu. Dit komt omdat steeds meer producten worden gezoet met ‘vruchtensuiker’, waardoor we vaak meer binnenkrijgen dan we kunnen verteren. Fructose wordt veel gebruikt als zoetstof in bijvoorbeeld koek. Het is 2,5 maal zo zoet als glucose en circa 1,7 keer zo zoet als sacharose (tafelsuiker: bestaande uit gelijke delen glucose en fructose). Glucose-fructosestroop en fructose-glucosestroop kunnen ook een probleem opleveren. Deze stropen zijn een stuk zoeter dan sacharose of glucose en veel goedkoper. In Amerika wordt vaak High Fructose Corn Syrup (HCFS) gebruikt om producten zoals frisdrank en snoep te zoeten.

Fruitsuikerketens

Een aantal fructose moleculen aan elkaar worden  fructo-oligiosachariden genoemd, dit zijn ook FODMAPs:

    • Fructanen: grote ketens fructosemoleculen met één sacharosemolecuul eraan, tussen de 3 en 10 moleculen.
    • Inuline: is familie van fructaan. Het verschil is dat deze stof meer ketens fructose moleculen kan bevatten. Een inuline keten kan 3 tot 100 moleculen groot zijn. Industrieel wordt inuline gebruikt voor de productie van fructose.

Zowel fructanen als inuline worden tot voedingsvezels gerekend. In de voedingsmiddelenindustrie worden deze voedingsvezels gebruikt om het vezelgehalte van een product te verhogen. Voorbeelden van voedingsmiddelen waar fructanen en inuline van nature in zitten zijn: uien, prei, knoflook en artisjokken. Mensen met een fructose-intolerantie kunnen daarom vaak ook geen fructanen verdragen (tot een bepaalde grens, afhankelijk van iemands gevoeligheid).

Vrije fructose

Iedereen neemt glucose makkelijker op dan fructose, bij de één is dit verschil alleen groter dan bij de ander. Wanneer fructose samen is met glucose, wordt dit goed opgenomen door de dunne darm (passief geabsorbeerd).  Als glucose samen met fructose vastzit kan fructose ‘meeliften’ met glucose. Dit betekent dat de gebonden fructose-molecuul niet in de dikke darm terecht komt. Maar wanneer er meer fructose dan glucose aanwezig is, dan heb je ‘vrije fructose’. Vrije fructose wordt normaal gesproken geabsorbeerd door het transporteiwit GLUT 5.

tekening groene appel-vrij kopie

Fructose in voeding

Een goede portie fruit tijdens het FODMAP dieet is ongeveer 150 gram (of 120 ml vers geperst sap van toegestaan fruit). Denk aan 2 kiwi’s of mandarijnen, 1 banaan of sinaasappel en een handje aardbeien of druiven. Kijk voor geschikte soorten fruit op de FODMAP checklijsten.

Bronnen van vrije fructose

  • zoetstoffen: agave(siroop), appelextract, balsamico azijn, diksap, fructose, fructosestroop, fructose-glucosestroop, fruitsapconcentraat, honing, maïsstroop met hoog fructose gehalte (HFCS), glucose-fructosestroop
  • groenten: artisjok, asperges, sugar snaps, peultjes, zongedroogde tomaten, tomatenpuree, kersttomaatjes
  • fruit: appel,mango, peer, vijgen, kersen, verse  tamarinde, watermeloen
  • alcohol: dessert wijn, likeur, port, rum, zoete wijn
  • drinken: appelsap en alle dranken waar appel in verwerkt zit, sinaasappelsap, vruchtensappen

Let op: fructose zit ook in lactulose, dat is een laxeermiddel dat door diverse mensen met een prikkelbare darm syndroom wordt gebruikt, vaak tegen obstipatie….

Tomaten en fruitsuiker

Fructose als FODMAP geeft pas een probleem als meer dan 0,2 gram fructose dan glucose aanwezig is. In dit schema is duidelijk te zien dat niet alle tomaten onbeperkt gegeten mogen worden.

tomaat

100 gram rauwe kerstomaat: 2,1 gram fructose en 1,8 gram glucose = te veel = hoog in fodmap. Toegestaan = 60 gram rauwe kerstomaten.
100 gram gekookte tomaat: 1,5 gram fructose en 1,3 gram glucose = de grens. Dus neem niet meer dan 100 gram gekookte tomaten.
100 gram gewone rauwe tomaat, gemiddeld: 1,6 gram fructose en 1,4 gram glucose = de grens. Dit kan verschillen per tomatensoort. Dus neem zeker niet meer dan 100 gram tomaten.
100 gram rauwe trostomaat: 1,5 gram fructose en 1,3 gram glucose = de grens. Ook hier geldt: neem niet meer dan 100 gram trostomaten.
100 gram tomaat in blik: 0,9 gram fructose en 0,8 gram glucose. Toegestaan is max 200 gram (dan 1,8 gram fructose en 0,2 gram fructose meer dan glucose).
100 gram gezeefde tomaten uit pak: 0,9 gram fructose en 0,8 gram glucose. Toegestaan = 200 gram (dan 1,8 gram fructose en 0,2 gram fructose meer dan glucose).

Oorzaak en gevolg slechte absorptie fructose

Bij ca 1/3 van de mensen met een prikkelbare darm wordt fructose slecht geabsorbeerd in de dunne darm. Dit betekent dat veel fructose-moleculen uit de maag in de dunne darm komen maar daar niet geabsorbeerd worden maar rechtstreeks naar de dikke darm gaan. Fructose wordt normaal gesproken in de dunne darmwand opgenomen door het GLUT-5 mechanisme met een transporteiwit. Een transporteiwit transporteert fructose vanuit de voeding in de dunne darmwand. Vanuit de dunne darm wordt fructose via het bloed vervoerd naar de lever. De lever is een bruinkleurig orgaan welke een rol speelt in de vertering. Vervolgens wordt fructose in de lever opgeslagen als glucose en vet.

Wanneer er sprake is van fructose intolerantie is deze transporteiwit GLUT-5 kapot of werkt te langzaam. Hierdoor passeert fructose te snel en komt het in de dikke darm terecht. Zodra fructose in de dikke darm terecht komt zullen de aanwezige darmbacteriën het proberen af te breken. Het afbreken van fructose in de dikke darm heet fermentatie, ook wel gisting genoemd. Hierbij komen gassen en zuren vrij zoals: methaan, CO2, H2 en korte keten vetzuren. Deze afvalstoffen kunnen klachten geven zoals gas, winderigheid, een opgeblazen gevoel en ook pijn. Fructose kan ook extra water de darm in trekken, waardoor de darmmotiliteit wordt ontregelt en diarree kan ontstaan.

Diagnose 

Je kan een ademtest doen om te kijken of je fructosemalabsorptie hebt, echter is het FODMAP dieet effectiever en vooral: het leert je hoeveel fructose je wél kan eten. De FODMAP-grens is meer dan 0,2 gram ‘vrije fructose’ per portie. Over het algemeen levert de FODMAP fructose een probleem op bij meer dan 0,5 gram ‘vrije fructose’ per portie, dus 0,5 gram meer fructose dan glucose. Wanneer bij jou sprake is van een slechte absorptie fructose dan heb jij fructose malabsorptie oftewel fructose intolerantie.

Fructose intolerantie

Als je last hebt van vrije fructose dan heb je een fructose-intolerantie of fructose malabsorptie = slechte opname van vrije fructose. Als je fructose intolerant bent dan heb je waarschijnlijk (darm) klachten zoals diarree, buikpijn en winderigheid. Ook kan het zijn dat mensen dachten dat ze PDS hadden, maar dat dit alleen gebaseerd was op een fructosemalabsorptie, geen daadwerkelijk prikkelbare darm. Fructose beperking in de voeding kan in dat geval vrijwel alle klachten elimineren.

not happy

Niet zo vrolijk, beetje depressief?

Vrije fructose bindt zich goed aan tryptofaan, een aminozuur welke nodig is voor het gelukshormoon serotonine. Serotonine zorgt ook voor een gevoel van verzadiging. Een te veel aan vrije fructose kan dus zorgen voor een tekort aan tryptofaan en daardoor een minder goede aanmaak van serotonine. Dit kan zorgen voor een minder goed gevoel van verzadiging (je gaat meer eten) en kan je minder blij maken met als gevolg angst of depressie. Studies tonen aan dat de slechte absorptie van fructose is geassocieerd met significant hogere depressiescores vergeleken met mensen met een normale fructose absorptievermogen. Dit wordt dus veroorzaakt door een chronische depletie van tryptofaan als gevolg van onvoldoende opname in de dunne darm. De niet-geabsorbeerde fructose bindt aan de tryptofaan. Een onvoldoende toevoer van tryptofaan naar het bloed leidt tot een vermindering van de synthese van serotonine, waardoor de symptomen van depressie. Studies hebben aangetoond dat een fructose-gereduceerde voeding vroege tekenen van depressie kunnen verbeteren.

tryptofaan

Ziekte van Crohn

Mensen met ontstekingen zoals bij Colitis Ulcerosa of de ziekte van Crohn kunnen baat hebben de hoeveelheid fructose te beperken. De volumetoename van de ontlasting (als gevolg van het osmotische effect van de niet opgenomen fructose) en de gasproductie (als gevolg van de fermentatie van de fructose) kunnen veel klachten geven, waaronder een drukkende pijn. Dit geeft vaak een verhoogd middenrif wat weer benauwdheid veroorzaakt.

Erfelijke fructose-intolerantie (HFI)

Fructose-intolerantie kan ook erfelijk zijn. Mensen kunnen het enzym fructose-1-fosfaataldolase niet goed genoeg of helemaal niet produceren waardoor fructose zich ophoopt in de lever of in het bloed. Dit enzym regelt normaal de fructose stofwisseling. Bij ontbreken van dit enzym kan dit ernstige gevolgen hebben, gelukkig komt dit  weinig voor. HFI wordt meestal snel ontdekt wanneer een baby zijn eerste hapjes krijgt. Het kind wordt ziek na elke maaltijd welke fructose bevat. Babyhapjes bestaan vrijwel altijd uit producten waar fructose in zit (fruit, honing) en dit wordt veelal dan ook snel opgemerkt. Het komt vrijwel nooit voor dat volwassenen gediagnostiseerd worden met erfelijke fructose-intolerantie.

Ook kan er een tekort aan fructokinase in het lichaam zijn waardoor fructose niet wordt verteerd en opgenomen, maar zo in de urine wordt uitgescheiden. Dit geeft meest meestal weinig klachten en kan niet veel kwaad.

Fructose intolerant: hoe nu verder?

Als na het volgen van de eliminatiefase en de herintroductiefase gebleken is dat je een bepaalde fructose malabsorbtie hebt, betekent dit niet dat je geheel fructose-vrij dieet gaat leven. Dit is wel nodig bij HFI. Zou je alle bronnen van fructose moeten vermijden als je fructose intolerantie hebt? Dit hangt ervan af om welk type fructose intolerantie het gaat.

kiwi

Zoek je eigen grens

En dat is uiteindelijk het belangrijkst: leer jouw fructose grenzen kennen zodat er een zo breed mogelijk persoonlijk voedingspatroon ontstaat. Tijdens het FODMAP dieet is het de bedoeling dat je erachter komt wat die grens is voor jou. Het is helaas niet precies bekend hoeveel fructose iemand kan verdragen zonder dat er klachten optreden. Waarschijnlijk heeft iedereen zijn eigen overgevoeligheid. Hoe het komt dat iedereen verschillend reageert, dat is niet helemaal duidelijk. Het kan door je darmflora komen, slecht werkende transportereiwit (GLUT 5) of een tekort aan het zink. Zink is namelijk een onderdeel van het enzym aldolase dat kan helpen om fructose om te zetten in glucose.

Volgens diverse bronnen kan de grens variëren tussen de 0.5 en 20 gram fructose per keer. Om te kijken of en in welke hoeveelheid je kan verdragen is het noodzakelijk om stap voor stap aan de slag te gaan, eventueel onder begeleiding van je diëtist. Dit kan je dus heel goed doen door alle FODMAPs weg te laten. De achterliggende gedachte van het FODMAP dieet is namelijk niet dat je 1 type FODMAP weg moet laten, maar dat het gaat om alles bij elkaar. Stel je kan lactose niet goed verteren, fructose slecht absorberen en je eet dan een maaltijd met erin zowel lactose, fructose en fructanen dan is het effect 3 x groter dan wanneer je dezelfde hoeveelheid van het ene product eet zonder de andere producten waar FODMAPs in zitten. Daarom is het goed uit te zoeken waar jouw overgevoeligheid ligt. De drempelwaarde voor symptomen varieert namelijk zeer sterk tussen personen. Als jij na het volgen na de herintroductie van het FODMAP dieet erachter komt dat fructose een probleem is, wil je graag weten hoe streng je moet zijn in het weglaten er van. Het verschilt per persoon hoe gevoelig iemand is. Sommige mensen hebben al klachten bij 1 gram en een enkeling zelfs minder.

Fruit vermijden

Het is dus ook niet de bedoeling dat je fruit volledig gaat vermijden, juist niet! Het is alleen belangrijk om te letten welke soorten fruit je eet zonder dat je last ervaart. Vermijd wel  fructose als zoetmiddel (toegevoegd, of van nature aanwezig zoals in honing). Fruit is gezond, blijf dit dus eten! Eet fruit het liefst als tussendoortje of voor de maaltijd: zo kan je het beter verteren en heb je minder kans op een soort van gisting in je buik. Neem in ieder geval fruit van de groene lijst en kijk in hoeverre je fruitsoorten van de oranje lijsten kan eten. Onze WAY OF LIFE lijsten zijn daarvoor ook heel geschikt: op deze lijsten kan je duidelijk zien welke fruitsoorten en groenten en andere producten te veel vrije fructose bevatten.

Bonen en zoetstoffen vermijden

Veel mensen met PDS en fructosemalabsorptie, hebben daarnaast nog één of meerdere soorten FODMAPs welke, in grote hoeveelheden, kunnen zorgen voor klachten. Als je fructose intolerant bent, dan ben je vaak ook gevoeliger voor polyolen (sorbitol, xylitol als zoetstoffen toegevoegd aan voedingsmiddelen), raffinose (bonen) en fructanen.

Dus vermijd in ieder geval ‘light’  producten omdat deze vaak sorbitol bevatten. Hierdoor kunnen klachten nog erger worden.

Vezels, vet en eiwitten blijven eten

In groenten en fruit zitten belangrijke vezeltypen (zoals cellulose, arabinogalactaan, mannose, galactose, pectines, fucose, xylose). Vezeltypen die nodig zijn voor o.a. de opbouw van een gezonde darmflora, maar nog veel meer belangrijke functies in het lichaam hebben. Belangrijk is dat je samen met je diëtist zorgvuldig nagaat wat de beste manier is om de fructose inname te verlagen, zonder de belangrijke vezeltypen uit het oog te verliezen. Een dieet met iets meer vet en eiwitten kunnen er voor zorgen voor de transporteiwitten beter gaan werken waardoor fructose beter opgenomen kan worden.

supplementen

Enzymen en andere supplementen

Zoals je hebt kunnen lezen kunnen verschillende oorzaken ten grondslag liggen aan je fructose-intolerantie. Je dietist kan je probiotica adviseren om je darmflora beter in balans te krijgen. Mensen met deze intolerantie hebben vaak een mineralen gebrek (vooral zink, soms ook mangaan, chroom) en een vitamine B tekort (vooral foliumzuur, soms ook B6, B12, B2) en/of een vitamine D tekort. Daarnaast is voeding hoog in tryptofaan nodig. Deze stoffen kunnen ook als supplementen ingenomen worden. Je kan ook eerst je bloed te laten controleren op vitamines en mineralen!

Er is een enzympreparaat voor patiënten met fructose-intolerantie dat fructose omgezet in glucose. Dit zorgt er voor dat symptomen en klachten verminderen/voorkomen worden. Het enzympreparaat bevat het enzym xylose isomerase. Dit enzym wordt verkocht onder de naam Lutomerase. Mocht u fructose-intolerantie hebben, en het heel handig vinden om bij bepaalde gelegenheden gewoon te kunnen eten? Dan is Lutomerase voor u een oplossing.

 

GetAttachmentThumbnail.jpg

bronnen:
King’s College Londen
Wikipedia
Nevo-online
Artikel over Fructose en Sorbitol -reduced Diet Improves Mood and Gastrointestinal Disturbances in Fructose Malabsorbers door Ledochowski, 2000
Artikel over fructose malabsorptie uit Duitsland
Natuurdietisten artikel 
Patsy Catsos, origineel artikel (Engels) hier.
Site van fructose malabsorptie

21 Responses to Fructose

  1. Hanna 22 juni 2016 at 21:23 #

    Zou het dan ook werken als je een suikerklontje neemt bij een fructoserijk product?

    • Foodie Sigrid
      Foodie Sigrid 25 juni 2016 at 21:48 #

      Volgens onderzoek maakt extra suiker of extra glucose helaas niets uit! De klachten met extra suiker kunnen juist verergeren als je heel gevoelig voor fructose bent omdat suiker uit zowel fructose als glucose bestaat.

      • Christine 15 mei 2017 at 22:27 #

        Zou dextrose (disacharide van glucose-glucose) of pure glucose wel helpen? Doordat het bindt met de fructose tot sacharose?

        • Foodie Mirte
          Foodie Mirte 16 mei 2017 at 15:58 #

          Het toevoegen van pure glucose aan de voeding is (uit onderzoek) niet effectief gebleken. In theorie zou dit deels kunnen werken, maar in de praktijk blijven mensen last houden. Dit ook omdat fructose door verschillende wegen kan worden opgenomen, niet alleen door de glucose-fructose manier.

  2. Sunny 20 juli 2016 at 19:44 #

    Wat een interessant artikel! Net te horen gekregen dat ik niet tegen fructose kan. Het stuk is heel erg verhelderend! Ik reageer ook heel sterk op banaan. Mijn neus zit dan gelijk dicht.

  3. decroubele vanessa 11 mei 2017 at 12:54 #

    Ik zoek hoe ik mijn vriend kan helpen met fructose intolerantie en lactose en wat mag en niet want het lukt niet altijd recepten zou welkom zijn maar wel mooi artikel veel bij geleerd

    • Foodie Sigrid
      Foodie Sigrid 13 mei 2017 at 19:53 #

      Graag gedaan!

      Wat voor recepten zoek je precies?

      groet

  4. verstraeten marijke 9 augustus 2017 at 13:31 #

    hallo ,
    ik heb sinds 7maand het verdict gekregen dat ik fructose-intolerant ben en ook kaas en citrus intolerant .
    ik ben hiervoor naar een dietiste gegaan maar ben er eigenlijk niet veel slimmer uitgekomen met als gevolg dat ik na 7maand nog steeds met diezelfde pijn en last rondloop , telkens ik eet heb ik enorme buikpijnen en buikloop . eigenlijk begin ik er een beetje depressief van te worden en lijdt mijn dagdagelijks leven en gezinsleven er ook enorm onder , ik vind precies nergens hulp en voel mij heel onbegrepen en krijg vaak te horen dat het gewoon vooral in mijn hoofd zit , waarop ik me dan afvraag dat mijn gedachten die pijnen en last kunnen veroorzaken , ik voel mij met de dag slechter en slechter en heb zelfs al angsten om naar buiten te moeten gaan of eens een daguitstap te gaan doen omdat ik weet dat elk moment die miserie kan uitbreken . ik weet niet meer wat ik mag en niet mag eten aangezien ik bijna van elk ding dat ik eet last heb 🙁 🙁 🙁 🙁

    • Foodie Sigrid
      Foodie Sigrid 13 augustus 2017 at 22:23 #

      Hallo, het beste is toch contact met je dietist of een andere dietist te gaan. Wat je ook kan doen is een voedselintolerantie-test uitvoeren, mocht je dat nog niet gedaan hebben. Succes

  5. Otto 2 oktober 2017 at 21:32 #

    Mijn darmen zijn s’avonds als ik zit of lig continu bezig, je hoor continu gekraak of gerammel. Nu vraag ik me af of dit komt door de fructose.

    Ik ben al zo vaak bij de huisarts geweest of een dieetist. Het heeft maar niet heholpen.

    Zijn er mensen die dit probleem herkennen?

  6. Stefanie 6 februari 2018 at 22:18 #

    Zou dit ook de reden kunnen zijn van enorme winderigheid na het eten van aardpeer (inuline)?

  7. Marleen 14 februari 2018 at 05:43 #

    Hoe kan dextrose zijn toegestaan en druivensuiker niet? Dit is toch hetzelfde?

    • Foodie Sigrid
      Foodie Sigrid 14 februari 2018 at 10:14 #

      Beste Marleen
      Ja dextrose en druivensuiker zijn hetzelfde. Waar staat dat druivensuiker niet is toegestaan?
      groet

  8. henk 27 februari 2018 at 16:41 #

    Bestaat er een goede voedselintolerantietest? Op het internet worden er wel aangeboden voor weinig geld, met haarsamples, maar volgens mij zijn dat diegene die in zo’n programma als Radar als onbetrouwbaar worden aangemerkt. Kan via bloedtesten, liefst via huisarts vanwege vergoeding, zoiets worden aangetoond?

    Groet henk

    • Foodie Sigrid
      Foodie Sigrid 27 februari 2018 at 16:58 #

      Beste Henk alleen voedselallergie-testen die aangevraagd zijn door de huisarts worden vergoed. Voedselintolerantietesten niet.

      • henk 27 februari 2018 at 17:04 #

        Hallo Sigrid,

        Zijn er überhaupt betrouwbare intolerantietesten?

  9. Eleonore Demeulemeester 3 april 2018 at 12:41 #

    Hallo
    Zoiezo heb ik darmklachten en winderigheid na het eten van fructose. Maar ik vroeg me af of er niemand last heeft van het te warm hebben en super licht slapen midden in de nacht na een fructose rijke dag… of extra prikkelbaar zijn op je omgeving (gelijk iemand die schreef dat ze een verstopte neus had na het eten van een banaan). Ben benieuwd!

  10. T.H. Kastelein-Voerman 14 juli 2018 at 07:47 #

    Hallo, Foodie Sigrid,

    Ik heb vorige week een reuze fout gemaakt door teveel sap te drinken en perziken te eten en heb daar nu al vijf dagen heel veel last van.
    Had al twee jaar geen krampen meer, wel wisselend diarree en obstipatie maar dat was te handelen.

    Hoe krijg ik de boel weer in zijn normale doen?

    Ook zou ik willen weten of eieren (gebakken of gekookt )een rol spelen in dit geheel,
    Alvast vriendelijk bedankt
    Thea

    • Foodie Sigrid
      Foodie Sigrid 21 juli 2018 at 00:50 #

      Beste Kastelein,
      Het beste is rustig aan doen en weer eten en drinken zoals je voorheen deed. Voor een goed advies op maat, is het beste contact op te nemen met een fodmapdietist. groet

Geef een reactie

Pin It on Pinterest